Misschien sta je er niet elke dag bij stil, maar margarine is een product dat velen van ons dagelijks gebruiken. Op een boterham, voor het bakken van een cake of om groenten in te bakken. Maar wat als je dierlijke producten wilt vermijden? Dan komt veganistische margarine om de hoek kijken. Een plantaardig alternatief dat steeds populairder wordt en waar je misschien wel nieuwsgierig naar bent. In dit artikel duiken we samen in de wereld van vegan margarine. Je ontdekt wat het precies is, waarom het een interessante keuze is en hoe je het in jouw keuken kunt gebruiken.
Wat is veganistische margarine precies?
Veganistische margarine lijkt op het eerste gezicht misschien sprekend op gewone margarine. Toch is er een belangrijk verschil. Het is een smeerbaar vet, speciaal gemaakt zonder dierlijke ingrediënten. Waar traditionele margarine soms nog dierlijke vetten of bijproducten zoals wei of melkbestanddelen bevat, kiest men bij de vegan variant volledig voor plantaardige bronnen. Denk aan oliën uit zaden, noten of vruchten.
Het verschil met gewone margarine
Het fundamentele verschil zit dus in de oorsprong van de ingrediënten. Reguliere margarine ontstond ooit als een goedkoper alternatief voor roomboter en bevat vaak een mix van plantaardige oliën, maar soms ook dierlijke vetten. Vitamine D toegevoegd aan reguliere margarine is ook niet altijd plantaardig (vaak uit schapenwolvet). Vegan margarine garandeert dat alles van planten komt. Dit betekent geen dierlijke vetten, geen melk, geen wei, en vaak ook vitamine D van plantaardige oorsprong. Dit maakt het een product dat past binnen een veganistische levensstijl.
VIDEO: Het verschil begrijpen: veganistische boter versus margarine
Geen dierlijke ingrediënten
De basis van vegan margarine bestaat uit een zorgvuldig samengestelde mix van plantaardige oliën en vetten. Fabrikanten gebruiken vaak oliën zoals:
- Zonnebloemolie
- Koolzaadolie
- Kokosolie
- Lijnzaadolie
- Soms ook palmolie (hierover later meer)
Deze oliën worden gemengd met water. Omdat olie en water van nature niet mengen, voegen makers emulgatoren toe. Dit zijn stoffen die helpen om een gladde, stabiele structuur te krijgen. Een veelgebruikte plantaardige emulgator is lecithine, vaak gewonnen uit soja of zonnebloemen. Soms voegen ze ook natuurlijke kleurstoffen (zoals caroteen uit wortels) en aroma’s toe om de margarine een aantrekkelijke kleur en smaak te geven.
Waarom kiezen voor plantaardige margarine?
De keuze voor veganistische margarine maak je om verschillende redenen. Misschien heb je een hart voor dieren, wil je jouw ecologische voetafdruk verkleinen of past het simpelweg beter bij jouw dieet of gezondheid.
Goed voor de dieren
Voor veel mensen is dierenwelzijn de belangrijkste drijfveer. Door te kiezen voor een product zonder dierlijke bestanddelen, vermijd je direct de betrokkenheid bij de vee-industrie. Je kiest voor een product waar geen dieren voor gebruikt of belast zijn. Dat voelt voor velen goed en sluit aan bij een ethische levensvisie.
Een bewuste keuze voor het milieu
De productie van plantaardige voedingsmiddelen heeft over het algemeen een lagere impact op het milieu dan de productie van dierlijke producten. Denk aan minder landgebruik, waterverbruik en uitstoot van broeikasgassen. Door voor plantaardige margarine te kiezen, draag je een klein steentje bij aan een duurzamere wereld. Let wel op de herkomst van specifieke ingrediënten zoals palmolie; kies bij voorkeur voor varianten met duurzaam gecertificeerde palmolie als dit ingrediënt gebruikt is.
Onmisbare bronnen
Verzamel diepgaande inzichten over Veganistische margarine met deze lijst van links.
Past in een plantaardig dieet
Als je al een veganistisch of grotendeels plantaardig eetpatroon volgt, is vegan margarine een logische keuze. Het sluit naadloos aan bij jouw eetwijze. Maar ook als je flexitariër bent of gewoon nieuwsgierig bent naar plantaardige opties, is het een makkelijke en smaakvolle manier om een dierlijk product te vervangen.
Soms beter bij allergieën
Heb je een koemelkallergie of lactose-intolerantie? Dan is veganistische margarine een uitkomst. Omdat het gegarandeerd vrij is van melkbestanddelen, kun je het zonder zorgen gebruiken. Lees wel altijd goed het etiket om zeker te zijn dat er geen sporen van allergenen aanwezig zijn door kruisbesmetting tijdens de productie, als je zeer gevoelig bent.
De ingrediënten onder de loep
Laten we eens dieper ingaan op wat er nu precies in zo’n kuipje of pakje vegan margarine zit. De basis is, zoals gezegd, een mix van plantaardige oliën en vetten.
Welke oliën vind je erin?
De combinatie van oliën bepaalt voor een groot deel de smaak, textuur en smeerbaarheid van de margarine. Kokosolie en palmolie zijn bijvoorbeeld harder bij kamertemperatuur en helpen om de margarine een vaste, boterachtige structuur te geven. Vloeibare oliën zoals zonnebloemolie en koolzaadolie zorgen juist voor smeerbaarheid. Fabrikanten zoeken naar de perfecte balans voor het gewenste eindproduct. Lijnzaadolie wordt soms toegevoegd vanwege de omega 3-vetzuren.
Over palmolie bestaat soms discussie vanwege de milieu-impact (ontbossing). Veel merken gebruiken tegenwoordig gelukkig duurzaam gecertificeerde palmolie (RSPO-gecertificeerd). Dit staat meestal op de verpakking aangegeven en is iets waar je op kunt letten als je duurzaamheid belangrijk vindt.
Emulgatoren: wat doen ze?
Emulgatoren zijn hulpstoffen die ervoor zorgen dat de olie en het water in de margarine goed gemengd blijven. Zonder emulgator zou het product gaan schiften. Lecithine (uit soja of zonnebloem) is een veelgebruikte natuurlijke emulgator in veganistische producten.
Vitamines: een gezonde toevoeging?
Net als aan veel reguliere margarines, voegen fabrikanten vaak vitamines toe aan veganistische varianten. Dit zijn meestal vitamine A en D. Vitamine D is belangrijk voor de opname van calcium en de gezondheid van botten. Omdat vitamine D van nature vooral in dierlijke producten voorkomt (en wordt aangemaakt door zonlicht op de huid), is de toevoeging aan margarine een manier om de inname te ondersteunen. Bij vegan margarine wordt specifiek gekozen voor vitamine D2 of D3 van plantaardige oorsprong (bijvoorbeeld uit korstmos).
Is vegan margarine gezond?
De vraag of vegan margarine gezond is, hangt af van verschillende factoren, zoals de specifieke samenstelling en hoeveel je ervan gebruikt. Net als bij elk ander voedingsmiddel, draait het om balans.
Vetten: verzadigd versus onverzadigd
Veganistische margarine bevat, net als andere margarines en boter, vet. Het type vet is echter belangrijk. Veel vegan margarines zijn rijk aan onverzadigde vetten (de ‘goede’ vetten), afkomstig van oliën zoals zonnebloem- en koolzaadolie. Deze dragen bij aan het behoud van normale cholesterolgehalten in het bloed. Sommige varianten, vooral die met veel kokos- of palmolie, bevatten meer verzadigd vet. Het is goed om de voedingswaardetabel op de verpakking te bekijken om te zien hoe de verhoudingen liggen. Over het algemeen geldt: kies vaker voor producten met meer onverzadigde vetten.
Verrijkt met vitamines
De toegevoegde vitamines A en D zijn een pluspunt. Ze helpen om aan je dagelijkse behoefte van deze belangrijke voedingsstoffen te voldoen, zeker als je een (grotendeels) plantaardig dieet volgt waarbij de inname van vitamine D extra aandacht verdient.
Let op de bewerking en toevoegingen
Margarine is een bewerkt product. Dat betekent dat de oorspronkelijke oliën processen ondergaan om de gewenste textuur en houdbaarheid te krijgen. Naast oliën, water, emulgatoren en vitamines, bevatten sommige margarines ook zout, aroma’s of conserveermiddelen. Lees het etiket om te zien wat er precies in zit. Kies bij voorkeur voor varianten met een zo kort mogelijke ingrediëntenlijst en zonder onnodige toevoegingen.
Vegan margarine in jouw keuken
Veganistische margarine is verrassend veelzijdig. Je gebruikt het op dezelfde manieren als traditionele margarine of boter.
Smeren op brood: de basis
Dit is de meest voor de hand liggende toepassing. Een laagje vegan margarine op je boterham, cracker of beschuitje. Er zijn veel verschillende soorten te koop, van zacht en makkelijk smeerbaar direct uit de koelkast tot wat stevigere varianten. Probeer verschillende merken om jouw favoriete smaak en textuur te vinden.
Bakken met plantaardige margarine: tips voor succes
Je kunt uitstekend bakken met vegan margarine. Cakes, koekjes, taartbodems; het kan allemaal. Hier een paar tips:
- Kies de juiste soort: Niet elke vegan margarine is hetzelfde. Sommige zijn speciaal ontwikkeld om mee te bakken en bevatten een hoger vetpercentage (rond de 80%), wat lijkt op dat van roomboter. Deze geven vaak het beste bakresultaat. Smeermargarines met een lager vetpercentage bevatten meer water en zijn minder geschikt voor recepten waar vet structuur geeft.
- Temperatuur: Gebruik de margarine op de temperatuur zoals aangegeven in het recept (kamertemperatuur of koud uit de koelkast).
- Experimenteer: Soms moet je een recept een klein beetje aanpassen. De ene margarine smelt anders dan de andere. Je ontdekt snel wat het beste werkt voor jouw favoriete baksels.
Op zoek naar een goede margarine zonder melk om mee te bakken? Kijk specifiek naar producten die ‘geschikt voor bakken’ vermelden.
Koken en braden: kan dat ook?
Ja, je kunt vegan margarine ook gebruiken om groenten te smoren, een saus te maken of aardappeltjes in te bakken. Let wel op het vetpercentage. Margarines met een hoger vetpercentage zijn over het algemeen beter bestand tegen hogere temperaturen. Voor echt heet bakken en braden (zoals vleesvervangers dichtschroeien) is een plantaardige olie met een hoog rookpunt (zoals zonnebloemolie of arachideolie) vaak een betere keuze. Sommige merken bieden ook vloeibare vegan bak- en braadproducten aan.
Hoe kies je de beste vegan margarine voor jou?
Met een groeiend aanbod in de supermarkt kan kiezen lastig zijn. Waar let je op?
Kijk naar het gebruik: smeren, bakken of braden?
Bedenk waarvoor je de margarine voornamelijk wilt gebruiken. Zoek je iets voor op brood? Dan is smeerbaarheid en smaak belangrijk. Wil je ermee bakken? Kies dan een variant met een hoger vetpercentage. Voor koken en braden zijn er ook specifieke opties.
Lees het etiket: ingrediënten en voedingswaarden
Neem even de tijd om de ingrediëntenlijst en de voedingswaardetabel te bekijken. Let op het type vetten (verzadigd vs. onverzadigd), de aanwezigheid van zout, toegevoegde vitamines en eventuele allergenen.
Proef en ervaar: smaak is persoonlijk
Uiteindelijk is smaak heel persoonlijk. Wat de één heerlijk vindt, vindt de ander misschien minder lekker. Probeer verschillende merken en varianten uit om te ontdekken welke veganistische margarine het beste bij jouw smaakvoorkeur past.
Duurzaamheid: let op keurmerken
Als duurzaamheid voor jou een rol speelt, let dan op keurmerken. Vooral het RSPO-keurmerk voor duurzame palmolie is relevant als dit ingrediënt gebruikt wordt. Sommige merken zijn ook volledig biologisch.
Veelgestelde vragen over veganistische margarine
Is alle margarine veganistisch?
Nee, niet alle margarine is standaard veganistisch. Traditionele margarine kan dierlijke vetten of melkbestanddelen zoals wei bevatten. Ook de toegevoegde vitamine D is niet altijd plantaardig. Controleer altijd de ingrediëntenlijst of zoek naar een expliciet ‘vegan’ logo op de verpakking.
Bevat vegan margarine palmolie?
Sommige veganistische margarines bevatten palmolie omdat het helpt bij het verkrijgen van de juiste structuur. Veel merken gebruiken tegenwoordig duurzaam gecertificeerde palmolie (RSPO). Als je palmolie wilt vermijden, zijn er ook varianten beschikbaar die andere vetten gebruiken, zoals kokosolie, sheaboter of een mix van vloeibare oliën. Lees het etiket om dit te controleren.
Kan ik goed bakken met vegan margarine?
Ja, je kunt heel goed bakken met veganistische margarine. Kies bij voorkeur een variant die speciaal geschikt is voor bakken, met een vetpercentage van rond de 80%. Deze geven vaak de beste resultaten in cakes, koekjes en ander gebak. Smeermargarines met een lager vetpercentage zijn minder geschikt.
Is vegan margarine gezonder dan roomboter?
Vegan margarine bevat over het algemeen minder verzadigd vet en meer onverzadigde vetten dan roomboter. Roomboter is een puur dierlijk product rijk aan verzadigd vet. Vanuit het oogpunt van vetzuursamenstelling is vegan margarine vaak een gunstigere keuze. Beide zijn echter vetrijke producten, dus gebruik ze met mate. Vegan margarine heeft als extra voordeel dat het vaak verrijkt is met vitamine D.
Waar koop ik veganistische margarine?
Veganistische margarine vind je tegenwoordig in de meeste supermarkten. Ze staan meestal in het koelschap bij de andere margarines en boters. Het aanbod groeit, dus je hebt vaak keuze uit verschillende merken en varianten. Ook biologische winkels hebben vaak een uitgebreid assortiment.
