Veganistische falafel

Stel je voor: een goudbruin, knapperig balletje. Als je erin bijt, ontdek je een zachte, kruidige en heerlijk geurende binnenkant. Dat is de magie van falafel. Dit populaire gerecht uit het Midden-Oosten heeft de harten (en magen) van velen over de hele wereld veroverd. En het mooie is: traditionele falafel is bijna altijd volledig plantaardig. Laten we samen duiken in de wereld van veganistische falafel, een gerecht dat zowel eenvoudig als verrassend veelzijdig is.

Wat is falafel precies?

Falafel bestaat in de kern uit gemalen kikkererwten of tuinbonen (fava bonen), gemengd met verse kruiden zoals peterselie en koriander, en specerijen zoals komijn en korianderpoeder. Soms voegt men ui en knoflook toe voor extra smaak. Van dit mengsel draai je kleine balletjes of platte schijfjes, die je vervolgens frituurt, bakt of in de airfryer bereidt tot ze perfect krokant zijn aan de buitenkant en heerlijk zacht vanbinnen. De smaak is aards, kruidig en fris tegelijk – een combinatie die moeilijk te weerstaan is.

De verrassende oorsprong van falafel

De precieze geboorteplaats van falafel is onderwerp van discussie, een culinair mysterie dat bijdraagt aan zijn charme. Veel aangenomen theorieën wijzen naar Egypte, waar Koptische christenen mogelijk een variant maakten van tuinbonen (bekend als Ta’ameya) als vleesvervanger tijdens de vastentijd. Vanuit Egypte zou het gerecht zich verspreid hebben over de Levant – landen als Libanon, Syrië, Palestina en Israël – waar kikkererwten populairder werden als hoofdingrediënt. Wat de exacte oorsprong ook is, falafel groeide uit tot een geliefd straatvoedsel in het hele Midden-Oosten en veroverde van daaruit de rest van de wereld. Je vindt het nu overal, van hippe foodtrucks in Amsterdam tot traditionele eethuisjes in Beiroet.

Waarom is falafel (meestal) veganistisch?

Het basisrecept voor falafel bevat alleen plantaardige ingrediënten:

• Peulvruchten (kikkererwten of tuinbonen)
• Verse kruiden
• Specerijen
• Ui en knoflook (optioneel)
• Een rijsmiddel zoals bakpoeder (optioneel, voor luchtigheid)
• Zout

Er komen geen eieren, zuivel of andere dierlijke producten aan te pas om de balletjes te binden of op smaak te brengen. De combinatie van gepureerde peulvruchten en kruiden heeft van nature voldoende bindkracht. Dit maakt authentieke falafel een perfecte keuze als je een veganistisch eetpatroon volgt.

Toch is het slim om alert te zijn als je falafel buiten de deur eet. Waar let je op?

• Bereiding: Wordt de falafel gefrituurd in olie die ook voor vleesproducten gebruikt wordt? Vraag dit na als kruisbesmetting een punt voor je is.
• Sauzen: Traditionele tahinisaus (op basis van sesampasta) is veganistisch. Sommige knoflooksauzen of yoghurtsauzen zijn dat echter niet. Vraag altijd naar de ingrediënten van de saus.
• Broodjes en bijgerechten: Het pitabroodje waarin falafel vaak geserveerd wordt, is meestal vegan, maar check het voor de zekerheid. Let ook op eventuele bijgerechten.

Door even navraag te doen, weet je zeker dat jouw heerlijke portie falafel volledig plantaardig is.

Zelf de lekkerste vegan falafel maken: een basisrecept

Zelf falafel maken is niet alleen leuk, het geeft je ook volledige controle over de ingrediënten en de smaak. Bovendien smaakt zelfgemaakte falafel vaak nog veel lekkerder dan de kant-en-klare variant. Het geheim zit hem vooral in het gebruik van gedroogde kikkererwten.

Ingrediënten die je nodig hebt

• 250 gram gedroogde kikkererwten (géén kikkererwten uit blik!)
• 1 kleine ui, grof gesnipperd
• 2-3 teentjes knoflook, grof gehakt
• Een flinke bos verse peterselie (ongeveer 30 gram), grof gehakt
• Een flinke bos verse koriander (ongeveer 30 gram), grof gehakt
• 1 theelepel gemalen komijn
• 1 theelepel gemalen korianderzaad
• 1/2 theelepel cayennepeper of paprikapoeder (naar smaak)
• 1 theelepel bakpoeder (maakt de falafel luchtiger)
• Zout naar smaak (begin met 1 theelepel)
• Plantaardige olie om in te frituren (bijvoorbeeld zonnebloemolie of arachideolie) OF een beetje olie voor bakken/airfryer

Stap-voor-stap bereiding

1. Weken: Dit is de allerbelangrijkste stap! Doe de gedroogde kikkererwten in een grote kom en voeg ruim koud water toe (minstens drie keer het volume van de kikkererwten). Laat ze minimaal 12 uur weken, of liever nog 18-24 uur. Ze zullen flink uitzetten. Gebruik absoluut geen kikkererwten uit blik; deze zijn al gekookt en maken je falafel papperig.
2. Malen: Giet de geweekte kikkererwten af en spoel ze goed na. Laat ze goed uitlekken. Doe de uitgelekte kikkererwten samen met de ui, knoflook, peterselie, koriander, komijn, korianderzaad, cayennepeper/paprikapoeder en zout in een keukenmachine. Pulseer tot je een grof, kruimelig mengsel hebt dat een beetje aan nat zand doet denken. Maal het niet te fijn tot een pasta, want dan wordt de falafel te compact.
3. Mengen en rusten: Schep het mengsel in een kom. Roer het bakpoeder erdoor. Dek de kom af en zet het mengsel minimaal 30 minuten (liefst een uur) in de koelkast. Dit helpt de smaken te ontwikkelen en maakt het mengsel steviger, zodat je er makkelijker balletjes van kunt vormen.
4. Vormen: Vorm met vochtige handen kleine balletjes (ongeveer 2-3 cm doorsnede) of platte schijfjes van het kikkererwtenmengsel. Druk ze licht aan zodat ze compact zijn, maar niet te vast.
5. Bereiden: Nu kies je jouw favoriete methode:
   • Frituren (traditioneel): Verhit een laag plantaardige olie van ongeveer 5 cm in een pan met dikke bodem tot ongeveer 175-180°C. Je kunt testen of de olie heet genoeg is door er een klein stukje van het mengsel in te laten vallen; het moet meteen gaan bruisen. Frituur de falafelballetjes in porties (niet te veel tegelijk) in 3-5 minuten goudbruin en gaar. Laat ze uitlekken op keukenpapier.
   • Bakken in de oven: Verwarm de oven voor op 200°C. Leg de gevormde falafel op een met bakpapier beklede bakplaat. Bestrijk of bespray ze licht met olie. Bak ze ongeveer 20-25 minuten, halverwege een keer omdraaien, tot ze goudbruin en stevig zijn. Gebakken falafel is iets droger dan gefrituurde.
   • In de airfryer: Verwarm de airfryer voor op 190°C. Bespray de falafel licht met olie. Leg ze in het mandje (niet te vol) en bak ze ongeveer 15-20 minuten, halverwege even schudden, tot ze goudbruin en knapperig zijn.

Tips voor de perfecte zelfgemaakte falafel

Wil je jouw zelfgemaakte vegan falafel naar een hoger niveau tillen? Probeer dan deze tips:

• Gebruik écht gedroogde kikkererwten: We benadrukken het nogmaals, dit is cruciaal voor de juiste textuur.
• Maal niet te fijn: Een beetje textuur in het mengsel zorgt voor een betere bite.
• Laat het mengsel rusten: Dit verbetert de smaak en de stevigheid.
• Hete olie bij frituren: Zorg dat de olie goed heet is voordat je begint met frituren. Zo wordt de falafel snel knapperig en neemt hij minder olie op.
• Frituur in kleine porties: Als je te veel falafel tegelijk in de pan doet, koelt de olie te veel af, wat resulteert in slappe en vette balletjes.
• Proef het mengsel: Voordat je alles gaat bakken, kun je een klein proefballetje maken om te checken of de smaak goed is. Voeg eventueel extra zout of kruiden toe.

Variaties op het klassieke recept

Het mooie van falafel is dat je er eindeloos mee kunt variëren. Enkele ideeën:

• Tuinbonen falafel (Ta’ameya): Vervang (een deel van) de kikkererwten door gedroogde, geweekte tuinbonen (fava bonen). Dit geeft een iets andere, vaak als authentieker beschouwde smaak en een groenere kleur.
• Extra groenten: Voeg geraspte wortel, courgette (goed uitgeknepen) of zelfs gekookte, gepureerde zoete aardappel of rode biet toe aan het mengsel voor extra smaak, kleur en voedingsstoffen. Houd er rekening mee dat dit de textuur kan beïnvloeden.
• Andere kruiden en specerijen: Experimenteer met verse munt, dille, of voeg extra pit toe met chilivlokken of harissa. Een snufje gerookt paprikapoeder geeft een diepere smaak.
• Met sesamzaadjes: Rol de balletjes voor het bakken door sesamzaadjes voor een extra knapperige buitenkant en notige smaak.

Hoe serveer je vegan falafel?

Falafel is ontzettend veelzijdig. Traditioneel eet je het in een warm pitabroodje, rijkelijk belegd met:

• Hummus (kikkererwtendip)
• Tahini saus (een eenvoudige saus van sesampasta, citroensap, water en eventueel knoflook)
• Verse salade (denk aan tomaat, komkommer, ui, sla)
• Ingelegde groenten (zoals augurkjes of Midden-Oosterse pickles)
• Eventueel een pittige saus naar keuze

Maar er zijn nog veel meer manieren om van je vegan falafel te genieten:

• In een salade bowl: Maak een voedzame maaltijdsalade met falafel als eiwitbron, samen met bladgroen, granen (zoals quinoa of couscous), geroosterde groenten en een lekkere dressing.
• Als onderdeel van een mezze schotel: Serveer falafel naast andere Midden-Oosterse hapjes zoals baba ganoush (auberginedip), tabouleh (peterseliesalade), olijven en platbrood.
• In een wrap: Gebruik een grote tortilla of Libanees platbrood in plaats van een pita.
• Als snack of bijgerecht: Serveer de falafelballetjes los met een dipsaus, bijvoorbeeld bij de borrel of als onderdeel van een buffet.

Falafel: een gezonde en voedzame keuze?

Vegan falafel past uitstekend in een gezond en bewust eetpatroon. Kikkererwten zijn een geweldige bron van plantaardige eiwitten en voedingsvezels, die bijdragen aan een verzadigd gevoel en een gezonde spijsvertering. Bovendien leveren ze belangrijke mineralen zoals ijzer en magnesium. De verse kruiden voegen vitamines en antioxidanten toe.

De bereidingswijze heeft wel invloed op hoe gezond de falafel uiteindelijk is. Gefrituurde falafel bevat door de olie meer vet en calorieën. Kies je voor gebakken falafel of falafel uit de airfryer, dan maak je een aanzienlijk lichtere keuze. Geserveerd met veel verse groenten en een gezonde saus zoals tahini, is falafel een voedzame en heerlijke maaltijdoptie.

Veelgestelde vragen over vegan falafel

VIDEO: STOP DEEP FRYING YOUR FALAFEL and make my vegan air fryer / baked falafel! Gluten-free, quick soak!

Is falafel altijd veganistisch?

Het basisrecept voor falafel is veganistisch. De hoofdingrediënten zijn kikkererwten of tuinbonen, kruiden en specerijen. Let wel op eventuele kruisbesmetting bij het frituren en check of de geserveerde sauzen en broden ook vegan zijn.

Verrijkende links

Maak je reis door het onderwerp Veganistische falafel compleet met deze links.

• VEGAN ZOETE AARDAPPEL BUDDHA BOWL MET FALAFEL EN …
• Veganistische falafel van zoete aardappel en maïs – LiveFresh

Kan ik falafel maken van kikkererwten uit blik?

Nee, dit raden we sterk af. Kikkererwten uit blik zijn al gekookt en te zacht. Je falafelmengsel wordt hierdoor papperig en de balletjes vallen waarschijnlijk uit elkaar tijdens het bakken. Gebruik altijd gedroogde kikkererwten die je zelf geweekt hebt.

Hoe bewaar je zelfgemaakte falafel?

Bereide falafel kun je 3-4 dagen in een afgesloten bakje in de koelkast bewaren. Warm ze voor het serveren even op in de oven of airfryer om ze weer knapperig te maken. Je kunt bereide falafel ook invriezen. Laat ze volledig afkoelen, vries ze los van elkaar in op een plaat en doe ze daarna in een diepvrieszak of -bak. Ongebakken falafelballetjes kun je ook invriezen op dezelfde manier; bak ze dan direct vanuit de vriezer (reken op een iets langere baktijd).

Is falafel glutenvrij?

Het traditionele falafelmengsel zelf is meestal glutenvrij, omdat het geen granen bevat. Soms voegen mensen een beetje bloem toe als bindmiddel, dus vraag dit na als je buiten de deur eet. Let vooral op hoe de falafel geserveerd wordt: pitabrood bevat gluten. Kies voor een glutenvrije wrap, serveer de falafel in een salade of met glutenvrije bijgerechten voor een volledig glutenvrije maaltijd.

Wat is het verschil tussen falafel en hummus?

Hoewel beide vaak gemaakt worden van kikkererwten en uit het Midden-Oosten komen, zijn het heel verschillende gerechten. Falafel bestaat uit gekruide, gemalen (maar ongekookte) kikkererwten die tot balletjes worden gevormd en vervolgens gefrituurd of gebakken. Hummus is een gladde dip of spread gemaakt van gekookte kikkererwten, tahini (sesampasta), citroensap en knoflook.